Tajne Tvrđave: Prošetajte kroz ulicu antičkog Niša

Objekat sa svodovima; Foto: Dragoslav Veličković
Objekat sa svodovima; Foto: Dragoslav Veličković

Građevina pod svodovima i bazilika u Niškoj tvrđavi jedna je od arheoloških lokaliteta i jedinstvena prostorna ambijentalna celina na centralnom platou antičkog carskog Naisa (današnjeg Niša).

Naime radi se o javnom, reprezentativnom delu antičkog grada, sa svim osobinama koje odlikuje kasnoantičku – tetrahijsku arhitekturu.

Arheološka istraživanja na ovom lokalitetu, u Niškoj tvrđavi, koja su vršena od 1982. do 1985. godine, prvi put su otkrila materijalne ostatke ove antičke ulice i njenih građevina.

Arheološki nalazi proistekli iz ovih istraživanja ukazuju da je kompleks građevina na centralnom platou mogao biti izgrađeni u prvim decenijama 4. veka, i da se može dovesti u vezu sa rekonstrukcijom grada izvedenom u Konstantinovo vreme.

Objekat sa svodovima; Foto: Dragoslav Veličković

Građevina pod svodovima, bazilika i ulica čine jedinstven prostorni ansambl na centralnom platou antičkog carskog Niša.

Reč je o javnom, reprezentativnom delu antičkog grada, sa svim osobinama koje odlikuje kasnoantičku – tetrahijsku arhitekturu.

Objekat pod svodovima, pozicioniran u centralnom delu Tvrđave, je kompleks građevina veličine 22 x 31 metar. To su četiri veće prostorije presvedene poluobličastim svodom zidanih od opeke.

U podužnom pravcu sve su međusobno povezane uskim presvedenim koridorom. Pravac je sever – jug, upravno na pravac popločane ulice i trobrodne bazilike uz nju.

Trobrodna bazilika je smeštena između ulice i objekta sa svodovima. Dekorisana je mozaicima, freskama, kao i stubovima sa kompozitnim kapitelima.

Antička ulica ima zapadni produžetak u pravcu severozapad – jugozapad. Ulica je popločana kamenim pločama većih dimenzija nepravilnog četvorougaonog oblika.

Na južnoj strani ulice sačuvan je uzdignuti ivičnjak, formiran od sedam kamenih greda, postavljenih jedna uz drugu.

Objekat sa svodovima; Foto: Dragoslav Veličković
Objekat sa svodovima; Foto: Dragoslav Veličković

Po osovini ulice je dublji kanal, ozidan od kamena i opeke, širine 60 cm.

Uži, bočni kanal, od opeke, prikupljao je atmosfersku i drugu vodu i preko kamenog slivnika uz ivičnjak odvodio u glavnu odvodni kanal.

Sa južne strane ulice sačuvana su dva stupca portika, zidana od celih i fragmentovanih opeka, dok je sa severne strane neizgrađen prostor.

Objekat sa svodovima; Foto: Dragoslav Veličković

Zidani stupci portika nižu se paralelno sa ulicom, dok je unutrašnji zid podignut za oko 30 cm od nivoa ulice.

Zbog svog istorijskog i arheološkog značaja lokalitet je proglašen, 23. decembra 1982. godine, za „Kulturno dobro od velikog značaja“