Udruženje „Nišlije da se pitaju“ pružilo je punu podršku sugrađanki Ani Golubović iz Donje Vrežine, koja vodi borbu da zaštiti više vekova staro stablo crne topole (Populus nigra), koje se nalazi u dvorištu njene kuće, a kome preti opasnost zbog toga što se manji deo krošnje prostire na dve susedne parcele.
Kako se navodi, reč je o impozantnom drvetu visokom preko 30 metara, obima 5,15 metara, za koje je merenjem rezistografom, o trošku vlasnice, potvrđeno da je zdravo i stabilno. Ista vrsta drveta, ali manjih dimenzija, zaštićena je kao spomenik prirode i u Starom gradu Kotoru, gde predstavlja jedan od simbola grada.
Iz udruženja ističu da ovaj „niški div“ ima estetski, ekološki i kulturno-istorijski značaj, kao i da njegova raskošna krošnja predstavlja stanište za brojne vrste – od detlića i zelenih žuna, do sova, ježeva i insekata. Drvo, kako navode, stvara i posebnu mikroklimu u ovom delu naselja.
Stručnjaci iz Republičkog zavoda za zaštitu prirode najavili su dolazak u Niš u ponedeljak, 26. januara, kada će obaviti uviđaj i odlučiti da li će ovo stablo dobiti status spomenika prirode botaničkog karaktera, čime bi bilo trajno zaštićeno od seče i uništenja.
Podrška Ani Golubović, kako navode iz udruženja, pokrenula je i šire pitanje – koliko uopšte Niš ima zaštićenih stabala i prirodnih dobara.
Prema podacima iz Centralnog registra prirodnih dobara, u samom gradu Nišu ne postoji nijedno zaštićeno stablo niti zaštićena parkovska celina. Zaštićen nije ni park u Tvrđavi, ni šuma u Spomen-parku Bubanj, niti šuma na brdu Koritnik iznad Niške Banje.
Iz udruženja smatraju da je upravo to razlog zbog kojeg se, kako navode, drveće u gradu seče nemilice, podsećajući i na primer posečenih kedrova ispred Delta Planeta, koji su, kako ističu, mogli biti zaštićeni kao spomenička celina.
Dok u samom gradu nema nijednog zaštićenog stabla, u okolini Niša postoji 11 zaštićenih botaničkih spomenika prirode, uglavnom zapisa i starih stabala, od kojih su najstariji zaštićeni još 1961. godine, a poslednji 2019.
U Nišu su kao spomenici prirode – objekti geonasleđa – zaštićeni još samo Cerjanska pećina (1998) i Lalinacka slatina (2015).
Udruženje upozorava i da Niš, u poređenju sa ostatkom Srbije, ima izuzetno mali broj zaštićenih prirodnih dobara – svega 16 od ukupno 569 u zemlji, dok u poslednjih deset godina gotovo da nije proglašeno nijedno novo.
„Ovaj slučaj nije samo borba za jedno drvo, već za odnos grada prema prirodi, nasleđu i budućim generacijama“, poručuju iz udruženja „Nišlije da se pitaju“.
Ovo je spisak svih zaštićenih stabala u okolini Niša, o kojima bi, kao tzv. „upravljač“, u većini slučajeva trebalo da brine RJ „Gorica“:
-
Stablo bresta – spomenik prirode botaničkog karaktera
(zaštićen 1961. godine, Gornji Matejevac, Niš) -
Novoselski brest – zapis – spomenik prirode botaničkog karaktera
(zaštićen 2003. godine, Niš) -
Dud zapis u Medoševcu – spomenik prirode botaničkog karaktera
(zaštićen 2003. godine, Niš) -
Rajkovićev hrast – spomenik prirode botaničkog karaktera
(zaštićen 2003. godine, Niš) -
Hrast zapis kod Banjičkog jezera – spomenik prirode botaničkog karaktera
(zaštićen 2003. godine, Niš) -
Cer zapis u Leskoviku – spomenik prirode botaničkog karaktera
(zaštićen 2003. godine, Niš) -
Beli dud u Niškoj Banji – spomenik prirode botaničkog karaktera
(zaštićen 2003. godine, Niš) -
Hrast lužnjak u Donjoj Trnavi – spomenik prirode botaničkog karaktera
(zaštićen 2003. godine, Niš) -
Zapis u Leskoviku – spomenik prirode botaničkog karaktera
(zaštićen 2006. godine, Niš) -
Dva stabla krupnolisnog medunca u Čukljeniku – spomenik prirode botaničkog karaktera
(zaštićen 2019. godine, Niš)
