Povreda prednje ukrštene veze kolena

Lateral pivot shift test
Lateral pivot shift test

Zbog svoje složene građe i nezaštićenosti koleni zglob je veoma sklon povređivanju.

Povreda nastaje najčešće po indirektnom mehanizmu, uganućem, a dolazi do oštećenja jedne ili više unutrašnjih struktura kolena.

Stanje kolena posle povrede zavisi od unutrašnjih struktura koje su oštećene i stepena oštećenja.

Povreda prednje ukrštene veze je jedna od najčešćih i zbog dalekosežnosti posledica najznačajnijih povreda kolena.

Može biti izolovana ili udružena sa oštećenjem drugih  struktura unutar zgloba, a najčešće sa povredom meniskusa. To je, ujedno, i najčešća povreda ligamenata koja zahteva operativno lečenje.

Oštećenje prednje ukrštene veze osim nestabilnosti kolena, dugoročno može dovesti i do oštećenja meniskusa i hrskavice i posledične artroze.

Glavni prirodni pokreti kolenog zgloba dovode do savijanja (fleksija) i ispravljanja noge(ekstenzija), a kada je koleno savijeno moguća je minimalna spoljašnje i unutrašnja rotacije, kao i prednja i zadnja translacija.

Kada se noga pomera u kolenom zglobu, u unutrasnjosti kolena, na dodiru butne i potkolene kosti, se odvijaju pokreti kotrljanja i kliženja. Prilikom kotrljanja obe zglobne površine prelaze isti put i sila trenja je mala, dok prilikom kliženja dolazi do toga da jedna zglobna površina prelazi duži put i trenje je veće.

Kod osoba sa neoštećenom prednjom ukrštenom vezom dominiraju pokreti kotrljanja a kod osoba sa oštećenjem prednje ukrštene veze dominiraju pokreti klizanja. Tada dolazi do većeg trenja između zglobnih površina što dovodi do oštećenja hrskavice i meniskusa a to je početak artroze kolena.

Nelečeni slučajevi vode u ranu osteoartrozu i zbog toga je potrebno odgovarajuće lečenje, prilagodjeno stanju kolena, načinu povrede i vremenu koje je od povrede proteklo.  

Za pravljenje plana lečenja neophodno je sprovesti klinički pregled sa anamnezom uz dopunske, radiološke pretrage.

Prilikom pregleda vrše se vrše se standardizovani testovi, koji u visokom procentu mogu utvrditi nestabilnost kolena, kao znak oštećenja prednje ukrštene veze.

Lachman test
Lachman test
Lateral pivot shift test
Lateral pivot shift test

Lateral pivot shift test

U sklopu pregleda vrši se radiografija kolena, ali je njena uloga u postavljanju dijagnoze ograničena, jer prednja ukrštena veza kolena nije vidljiva na rentgenskim snimcima.

Kao dopunska dijagnostička metoda nuklearna magnetna rezonanca ima veliki značaj u dijagnostici povreda prednje ukrštene veze, kako izolovanih tako i udruženih sa povredama drugih struktura kolena što je od značaja za pravljenje što boljeg plana lečenja.

 Povreda prednje ukrštene veze kolena mr imaging
Povreda prednje ukrštene veze kolena mr imaging

Lečenje može biti neoperativno i operativno. 

Neoperativno lečenje ne daje zadovoljavajuće rezultate, naročito ako se radi o ljudima koji žele da se vrate na nivo aktivnosti od pre nastanka povrede. Sprovodi se kod pacijenata koji nemaju visoke funkcionalne zahteve, koji prihvataju određena funkcionalna ograničenja i rizik od rane artroze kolena.

Neoperativno lečenje kod pacijenata sa povredom prednje ukrštene veze nije lečenje bez komplikacija. Studije pokazuju da će neoperativno lečenje kod 70 do čak 100 procenata pacijenata sa povredom prednje ukrštene veze kasnije a u zavisnosti od aktivnosti, dovesti do oštećenja meniskusa, hrskavice kolena ili drugih intraartikularnih struktura.

Cilj ooerativnog lečenja je da se vrati funkcija prednje ukrštene veze, smanje simptomi, poboljša kvalitet života i smanji rizik od degeneracije kolena.

Rekonstrukcija prednje ukrštene veze kolena
Rekonstrukcija prednje ukrštene veze kolena

Rekonstrukcija prednje ukrštene veze kolena

Sve je više studija koje zbog dobrih funkcionalnih rezultata govore u prilog tome da ni životna dob ni početne degenerativne promena ne treba da odvrate hirurga od rekonstrukcije prednje ukrštene veze kod aktivnih pacijenata sa nestabilnim kolenom.

Prednja ukrštena veza je kao glavni stabilizator kolena i od vitalnog značaja je za dogoročnu fukciju kolena, zato njena rekonstrukcija predstavlja standard u smanjivanju rizika od rane osteoartroze.

Do sada je opisano više tehnika rekonstrukcije prednje ukrštene veze raznim tipovima graftova i implantantima kojima se graftovi fiksiraju.  Funkcionalni rezultat lečenja zavisi od vrste i kvaliteta grafta, pozicije tunela i stabilnosti fiksacije grafta.

Anatomska rekonstrukcija prednje ukrštene veze sa anteromedijalnim portalom je trenutno aktuelna metoda za pacijente sa simptomatskom nestabilnošću kolena posle oštećenja prednje ukrštene veze koju sprovodimo u našoj Klinici.

Najčešće graft opcije za rekonstrukciju prednje ukrštene veze su tetive semitendinozusa i gracilisa, patelarni ligament ili tetiva kvadricepsa. Izbor grafta zavisi od individualnih zahteva i potreba pacijenata. Prilikom odabira grafta u obzir se uzimaju starost, pol, aktivnost, profesija, i verske navike.

Prilikom operativnog zahvata u cilju rekonstrukcije prednje ukrštene veze kolena najpre se formiraju odgovarajući tuneli na potkolenici i natkolenici, na mestu originalnih pozicija prednje ukrštene veze. Posle toga se kroz njih plasira pripremljeni graft i fiksira bioinertnim materijalnom. Na taj način postiže se rekonstrukcija originalne prednje ukrštene veze kolena koja nastavlja da vrši funkciju stabilizatora kolena. Na taj način dalje oštećenje kolena se sprečava, dobijamo stabilan i bezbolan zglob.

Posle sprovedenog hirurškog lečenja vrši se verifikacija pozicije rekonstruisane prednje ukrštene veze radiološkim snimcima i uz pomoć ACL lenjira.

ACL lenjir

Postoperativni rehabilitacioni tretman sprovodi se po prethodno sačinjenom planu i program započinje prvog postoperativnog dana u smislu jačanja muskulature noge u celini i povećanje obima pokreta, uz određena ograničenja. Najznačajnija ograničenja su da se oslonac na operisanu nogu ne dozvoljava mesec dana postoperativno, pravolinijsko trčanje se dozvoljava posle trećeg meseca, dok je trčanje uz promenu pravca i smera dozvoljavano posle šest meseci od operativnog zahvata. Pun povratak fizičkim aktivnostima dozvoljava se devet meseci posle operativnog zahvata.

dr sci.med. Dušan Đorđević                                                                                                   ortopedski hirurg

OrthoExpert
Gutenbergova 13,
18000 Niš

+381 60 032 320 9

office-nis@orthoexpert.rs
www.orthoexpert.rs

Pratite nas na Facebooku
Zapratite nas i na Instagramu